Nacięcie krocza przy porodzie

Nacięcie krocza to procedura, z którą związanych jest wiele kontrowersji. Często spotkać się można z głosami krytykującymi powszechność episiotomii (łacińska nazwa zabiegu) – równie często słyszy się od niektórych lekarzy, że nacięcie krocza jest niezbędne przy każdym porodzie. Wydaje się jednak, że w wielu przypadkach można tego uniknąć, szczególnie, jeśli nie ma konkretnych wskazań do nacinania krocza.

Dlaczego wykonuje się nacięcie krocza?

Nacięcie krocza wykonywane jest tylko po to, by uniknąć pęknięcia krocza, które może być fatalne w skutkach i trudniejsze do opatrzenia niż rana po zamierzonym, kontrolowanym cięciu. Z drugiej strony, niewielkie pęknięcie krocza podczas porodu wywołuje mniejsze krwawienie i łatwiej się goi niż głębokie cięcia przy nacinaniu krocza.

Nacięcie krocza wykonywane jest także po to, by ochronić główkę dziecka przed urazem, szczególnie, jeśli dziecko jest wcześniakiem. Prawidłowo wykonane nacięcie krocza jest niebolesne. Wykonuje je zwykle położna, kiedy główka jest już widoczna w szparze sromu, na szczycie skurczu.
W Polsce możliwe są dwa rodzaje nacięcia krocza - nacięcie skośne i pionowe. Nacięcie skośne wykonywane jest w stronę pachwiny, natomiast nacięcie pionowe w kierunku odbytu. Nacięcie pionowe to mniejsze ryzyko uszkodzenia zwieracza, choć goi się nieco dłużej.

Wskazania do nacięcia krocza to:

• poród zabiegowy - z użyciem kleszczy lub próżniociągu,
• niepodatne krocze - np. u sportsmenek lub kobiet rodzących po raz pierwszy, a będących w zaawansowanym wieku,
• nieprawidłowe ułożenia główki płodu,
• niekorzystna budowa łuku łonowego (dolnego brzegu spojenia łonowego) – ostry łuk łonowy,
• duża główka płodu,
• zagrożenie dziecka (wahania tętna płodu podczas rodzenia się główki),
• długotrwały poród.

Powikłania nacięcia krocza

Możliwe powikłania po nacięciu krocza to:

• złe gojenie się rany,
• rozejście brzegów rany,
• krwiak,
• utrzymujące się krwawienie,
• zakażenie,
• przeszycie odbytnicy,
• uszkodzenie zwieracza,
• zwężenie pochwy utrudniające współżycie.

Blizna po nacięciu długo może być bolesna przy siadaniu czy współżyciu. Powikłania następują przy źle zaopatrzonej (nieprawidłowo zszytej) ranie po nacięciu lub przy braku prawidłowej higieny po porodzie.

Jak uniknąć nacięcia krocza?

Niewątpliwie najlepszą opcją dla rodzącej jest uniknięcie konieczności epizjotomii. Są na to sposoby, należy jednak pomyśleć o tego typu profilaktyce, jeszcze będąc w ciąży. Chodzi przede wszystkim o regularny, codzienny masaż krocza i ćwiczenia Kegla już od 2 trymestru - można także smarować krocze przed porodem naturalnymi olejami - np. olejem migdałowym. Ważny jest umiarkowany wysiłek fizyczny, na przykład regularne spacery, ćwiczenia gimnastyczne dla kobiet w ciąży, pływanie na basenie, joga.

Pamiętajmy też, że nacinanie krocza jest często uznawane za profilaktykę i konieczność w każdym przypadku. Warto więc porozmawiać o tym z położną i lekarzem prowadzącym jeszcze przed porodem.

W czasie porodu pomocne mogą się zaś okazać wejście do wanny z ciepłą wodą (czyli poród w wodzie) lub ciepłe okłady na krocze, a także odpowiednia pozycja - np. kuczna, kolankowa lub stojąca. Pozycja leżąca w czasie porodu znacząco zwiększa ryzyko, że nacięcie krocza będzie konieczne.

Bibliografia

Iwanowicz-Paulus G. (red.), Prowadzenie porodu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4081-4
Datta S. Metody łagodzenia bólu podczas porodu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3833-0
Kaleta M. (red.), Podstawy położnictwa. Najważniejsze zagadnienia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-254-6
Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5

Kwestionowana zasadność episiotomii