Owinięcie pępowiną

Owinięcie pępowiną płodu dotyczy dość dużej ilości ciąż. W większości przypadków nie wpływa na przebieg porodu i nie zagraża dziecku. Jeśli pępowina jest długa i luźno okręcona, lekarz zdejmuje ją z szyi dziecka w trakcie porodu, gdy główka jest już na zewnątrz dróg rodnych. Czasami ciasne okręcenie pępowiną bywa przyczyną zaburzeń tętna płodu, co stanowi wskazanie do wykonania cesarskiego cięcia. Kobieta w ciąży, której dziecko jest owinięte pępowiną wokół szyi, powinna być poddana w czasie porodu obserwacji za pomocą aparatury KTG.

Pępowina

Pępowina to „sznur” łączący płód z łożyskiem, specjalna droga łącznościowa pomiędzy mamą a rozwijającym się w jej łonie dzieckiem. W czasie ciąży dzięki sznurowi pępowinowemu do dziecka docierają substancje odżywcze i tlen od matki, a wydalane są produkty przemiany materii. Pępowina umożliwia dziecku prawidłowy rozwój prenatalny. Składa się z jednej żyły i dwóch tętnic. Naczynia krwionośne znajdują się wewnątrz pępowiny, otoczone galaretowatą substancją. Pępowina ma zazwyczaj około 50 cm długości i 1-2 cm szerokości.

Krew matki docierająca do łożyska zawiera pokarm i tlen. Poprzez żyłę pępowinową natlenowana krew i substancje odżywcze przenikają do płodu, co umożliwia mu nieustanny, stopniowy rozwój. Wszelkie substancje przemiany materii są natomiast usuwane od płodu do łożyska, dzięki tętnicom pępowinowym. W przypadku prawidłowo przebiegającej ciąży krew matki nigdy nie miesza się z krwią dziecka.

Owinięcie pępowiny wokół szyi dziecka

Czasami dochodzi do sytuacji, w której pępowina owija się wokół szyi dziecka. Jest to tzw. pępowina karkowa. W przypadku takiego ułożenia pępowiny poród może być utrudniony. Dziecko, przechodząc przez kanał rodny, może spowodować, że pępowina zaciśnie się na szyjce i doprowadzi do niedotlenienia. Ważne jest zatem stałe monitorowanie czynności skurczowej macicy i akcji serca płodu w czasie akcji porodowej za pomocą aparatury KTG. Obserwacja dziecka ma na celu zapobiegnięcie przewlekłemu zmęczeniu płodu i wykrycie ewentualnych oznak niedotlenienia u dziecka.

Owinięcie płodu pępowiną dotyczy dość dużej liczby ciąż. Nie zawsze jest wykrywane w położniczych badaniach kontrolnych w czasie ciąży. Czasami jednak badanie USG uwidacznia umiejscowienie pępowiny i jej owinięcie się wokół szyi dziecka. Dobrze, jeśli lekarze wcześniej rozpoznają położenie pępowiny, ponieważ wiedzą jak prowadzić poród i podchodzą do rodzącej z większą ostrożnością. Owinięcie pępowiną uzależnione jest od długości sznura pępowinowego i ruchomości płodu. Im dłuższa pępowina, tym większe ryzyko zaplątania się w nią płodu. Najczęstszy typ okręcania się pępowiny to owinięcie się jej wokół szyi dziecka. Czasem występuje owinięcie pępowiny wokół nóżki dziecka, wokół tułowia, rzadziej wokół rączki.

Owinięcie sznurem pępowinowym często obserwuje się dopiero w trakcie porodu. Nie musi być ono jednak przyczyną komplikacji porodowych. Czasami dochodzi do wielokrotnego owinięcia się pępowiny wokół szyi noworodka. Przebieg porodu jest wtedy stale monitorowany i gdy zachodzi potrzeba, personel medyczny podejmuje stosowane działania. Najczęściej jest to zakończenie porodu przez cesarskie cięcie.

Jeśli lekarz prowadzący ciążę na badaniu USG wykrył owinięcie się pępowiny wokół szyi płodu, kobieta ciężarna powinna uważnie obserwować zachowanie dziecka. W przypadku, gdy dziecko staje się nadpobudliwe, kopie, wierci się lub odwrotnie – kobieta nie wyczuwa ruchów dziecka lub stwierdza ich słabnięcie, należy jak najszybciej zgłosić się do szpitala. Takie momenty mogą bowiem świadczyć o niedotlenieniu płodu poprzez zaciskanie się pępowiny. Należy je traktować poważnie, bo niezareagowanie w porę grozi uduszeniem się płodu i jego zgonem.

Węzły prawdziwe pępowiny

W czasie ciąży zdarzają się również przypadki, gdy na pępowinie tworzą się supły. Są to tzw. węzły prawdziwe pępowiny, które mogą ulec zaciągnięciu i stać się przyczyną wewnątrzmacicznej śmierci płodu. Węzły prawdziwe pępowiny stanowią zagrożenie dla dziecka, gdyż potrzebne mu substancje odżywcze oraz tlen docierają od matki w mniejszych ilościach. Taka sytuacja położnicza jest dość groźna, ale zdarzają się przypadki, gdy występują nawet dwa węzły prawdziwe, a dziecko rodzi się zdrowe i w trakcie porodu nie ma żadnych cech zagrożenia płodu. Kobieta ciężarna robiąca regularne badania nie powinna się obawiać, gdyż lekarz za każdym razem sprawdza stan pępowiny.

Bibliografia:
Kruszyński Z., Anestezjologia położnicza. Położnicze stany naglące, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-4173-6.