Poród naturalny

Poród naturalny, czyli fizjologiczny, to taki, w którym dziecko przychodzi na świat siłami i drogami natury. W czasie takiego porodu pokonuje ono, dzięki skurczom macicy i aktywnemu parciu przez matkę, tzw. kanał rodny, którego część miękka składa się z trzonu macicy, cieśni, szyjki macicy i pochwy, część kostna zaś – z kości miednicy.

Poród naturalny przebiega w czterech okresach.

Poród naturalny - Okres I – rozwieranie szyjki macicy (czyli dolnej części tego narządu) – trwa ok. 6–12 godzin u wieloródek, a ok. 12–18 godzin u pierworódek. Okres ten rozpoczyna się wraz z pierwszymi regularnymi skurczami porodowymi (skurczami rozwierającymi szyjkę macicy), które są bolesne, szczególnie dla rodzących po raz pierwszy. W tym stadium szyjka macicy ma za zadanie rozszerzyć się do rozmiarów umożliwiających przejście główki płodu przez kanał rodny (ok. 10 cm). Wraz z postępem porodu częstotliwość, czas trwania i nasilenie skurczów się zwiększają, czemu towarzyszy wzrost ich bolesności. Prawidłowo pod koniec okresu rozwierania następuje (niebolesne!) pęknięcie pęcherza płodowego, co objawia się odejściem wód płodowych.

W tym okresie rodząca może przyjmować dowolną pozycję ciała – najchętniej wybiera takie, które przynoszą ulgę w bólach. Może to być pozycja siedząca z oparciem, siedzenie na piłce lub dowolna inna. Przydatna może też się okazać relaksująca kąpiel mająca właściwości uśmierzające ból.

Poród naturalny - Okres II – wydalanie płodu – normalnie trwa do 2 godzin u pierworódek, a ok. 30 minut u wieloródek. Charakteryzuje się tzw. skurczami wydalającymi – podobnymi do tych w I okresie porodu, ale częstszymi i silniejszymi, oraz skurczami partymi, bardzo silnymi – w tym przypadku rodząca wspomaga skurcze macicy, aktywnie napinając mięśnie brzucha (tym samym uruchamiając silny mechanizm tłoczący – tłocznię brzuszną). Skurcze parte pojawiają się odruchowo, niezależnie od woli kobiety, jako nie do opanowania potrzeba parcia. Następuje to dopiero wtedy, gdy główka dziecka osiągnie dno miednicy. Nie należy samodzielnie przeć, zanim pojawi się silna ku temu potrzeba, ponieważ może to spowodować przedłużenie porodu. Na tym etapie może zostać wykonane nacięcie krocza, jeśli istnieją ku temu przesłanki.

W okresie wydalania możliwe są bardzo różne pozycje rodzącej. W praktyce obecnie najczęściej stosowana jest pozycja leżąca, jako dająca położnej i położnikowi najlepszą możliwość nadzorowania przebiegu porodu i szybkiej interwencji w razie komplikacji. Jednakże kobieta nie powinna być zmuszana do rodzenia w pozycji horyzontalnej, jeśli woli inną, np. stojącą lub kolankowo-łokciową.

Poród naturalny - Okres III – łożyskowy – to czas, w którym następuje oddzielenie i wydalenie popłodu (łożyska, błon płodowych i pępowiny). Prawidłowo trwa 10–30 minut. Czynność skurczowa macicy powraca po krótkiej przerwie, jaka nastąpiła po wydaleniu płodu, jest jednak wyraźnie słabsza. Łożysko oddziela się od macicy i następuje jego wydalenie.

Poród naturalny - Okres IV – to pierwsze kilka godzin po porodzie. Macica obkurcza się, zaciskając naczynia krwionośne. Jest to czas ścisłej obserwacji położnicy. Nacięte lub pęknięte krocze zostaje zszyte, kanał rodny skontrolowany i w razie urazów również zaopatrzony. Położna nadzoruje także stan ogólny kobiety (tętno, ciśnienie krwi, temperaturę), kontroluje obkurczanie się macicy i ewentualne krwawienie z dróg rodnych.

Źródło: Joachim W. Dudenhausen, Willibald Pschyrembel: Położnictwo praktyczne i operacje położnicze, Warszawa 2002, wydanie V (dodruk 2007), Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Grzegorz H. Bręborowicz (red.): Położnictwo i ginekologia, tom 1-2, Warszawa 2005, wydanie I (dodruk 2008), Wydawnictwo Lekarskie PZWL